Čitaj mi!

Muzika viva

Retrospektiva 28. Međunarodne tribine kompozitora

Predstavljamo dela koja su izvedena 2019. godine u Velikoj sali Studentskog kulturnog centra u Beogradu u okviru 28. Međunarodne tribine kompozitora. Slušaćete ostvarenja Ivane Stefanović, Sonje Mutić, Tatjane Milošević i Petre Strahovnik, autorki koje dolaze iz Srbije i Slovenije.

Čućete novu verziju dela Kuda sa pticom na dlanu Ivane Stefanović za udaraljke i magentofonsku traku. Elektronski part ove kompozicije nastao je 1979. godine tokom autorkinog boravka na pariskom IRKAMU, dok je deonica udaraljki napisana na podsticaj Ansambla za udaraljke iz Ljubljane. Delo je prvi put izvedeno u okviru ciklusa Muzička moderna Trećeg programa Radio Beograda. U leto 2019, tačno četrdeset godina kasnije, Ivana Stefanović je napravila preradu za ansambl od tri umesto originalnih pet izvođača, koja je predstavljena na Međunarodnoj tribini kompozitora u interpretaciji norveškog perkusionističkog ansambla SISU koji spada u red najistaknutijih sastava posvećenih savremenoj muzici u Skandinaviji.

Kompozicija Kuda sa pticom na dlanu bazira se na četiri osnovna prirodna elementa i u njenoj osnovi se nalazi snimljena podloga formirana od zvukova vode, vatre, vazduha i zemlje, koju takođe zastupaju i udarački instrumenti. Kako to autorka ističe, inspiraciju za naslov kompozicije je pronašla u tekstu koji je Isidora Sekulić napisala o Njegošu, gde kaže da pesnik „drži smrt na dlanu poput male ptice koja mu ne može ništa". Ivana Stefanović je preuzela ovu sliku zbog uverenja „...da čovek, pre ili kasnije, pronađe način da postigne sklad između sebe i vremena, sebe i sveta i konačno, sebe i ništavila”.

Delo s v i   t v o j i   s v e t o v i Sonje Mutić, naše autorke koja trenutno živi i usavršava se u Sjedinjenim Američkim Državama gde na Harvardu pohađa doktorske studije u klasi Haje Černovin i Hansa Tučkua, napisano je kao porudžbina ansambla Studio 6 koji ga je premijerno izveo na Međunarodnoj tribini kompozitora. Ova kompozicija, prema rečima autorke „govori o multidimenzionalnosti bivstva, doživljaju rezonantnosti i konekciji između njegovih dimenzija... Komad teži da otvori/osvetli pojedine frekvencije i izloži harmonska polja, koja postoje unutar njih. Ova polja su relacijska i utiču jedno na drugo - bilo u vidu rastapanja i formiranja rezonantnih čvorova koji se rotiraju i sjedinjuju, ili tako što postaju zasebni instrumentalni identiteti koji izranjaju iz sopstvenog zvučnog sveta”. Pred nama je delikatno zvučno tkanje, svojstveno Sonji Mutić, u kojoj su frekvencijska isijavanja i naizgled statični, a opet izuzetno kompleksni muzički tok u fokusu izvođačkog rada.

Moto kompozicije Krug u žitu za violončelo, violinu i harmoniku slovenačke autorke Petre Strahovnik iz 2014. godine glasi: „Zastani za tren, udahni, osmotri; um večito stvara kroz vreme bez kraja”. Strahovnik, jedna od najinteresantnijih slovenačkih autorki poslednjih godina, pobednica je prošlogodišnjeg Međunarodnog Rostruma kompozitora. Inspiraciju za komponovanje najčešće pronalazi izvan muzike – u problemima društva, kao i u fundamentalnim pitanjima o čovečanstvu i kosmosu. Poslednjih godina pridržava se ideje „bezgraničnog razmišljanja" i „bezgraničnog slušanja” muzike, te ne želi da slušaocima diktira na koji način će slušati njena dela, već im daje mogućnost da ih slobodno iskuse.

Delo Kad te ostavi onaj ko te voli Tatjane Milošević napisano je za mecosopran, violončelo, klavir i elektroniku na tekst istoimene pesme Branislava Brane Petrovića iz njegove zbirke Gradilište. U lučnoj strukturi kompozicije, unutrašnji stavovi donose usporavanje i utišavanje muzičkog toka. Deonicu elektronike, pored semplova violonočela, čine i snimci konkretnih zvukova kao što su: zvuk otkucaja srca, zvuk medicinskog aparata za praćenje vitalnih funkcija, zvuk disanja, šum vetra, dok se u vokalnoj deonici institira na repeticiji melodijsko-ritmičkih fraza sa malim transformacijama u nejednakim vremenskim intervalima, kako to otkriva autorka.

Urednica Ksenija Stevanović.