Opera – Žan-Filip Ramo: Dardan

Slušaćete operu „Dardan” koja spada u red najuspelijih ostvarenja Žan-Filipa Ramoa i predstavlja jedan od vrhunaca francuske barokne opere. Reprodukovaćemo snimak koji je 2013. objavila diskografska kuća Alfa, a na kojem je zabeležena druga verzija ovog dela iz 1744. godine.

Žan-Filip Ramo je pripadao izuzetnoj generaciji kompozitora - rođen je pet godina posle Vivaldija, a bio je dve godine stariji od Baha, Hendla i Skarlatija. Ipak, u trenutku kada je napisao svoju prvu operu, Bah, Henl i Vivaldi su već napisali svoja najveća dela i ušli u završne godine svojih života i karijera, dok je Ramoov stvaralački uspon tek započinjao. Naime, do svoje pedesete godine francuski kompozitor je napisao tek komade za čembalo, nekoliko malih kantata, po koju scensku muziku i Traktat o harmoniji koji je napravio revoluciju u muzičkoj teoriji. No, kada je 1733. godine komponovao svoju prvu operu Hipolit i Aricija, on će započeti kasnu, ali nezaustavljivu karijeru u ovom polju, podelivši tadašnji francuski muzički svet na poklonike Lilija i njegove zastupnike. Dardan je bila Ramoova peta opera koju je dovršio u pedeset šestoj godini, a potom je revidirao pet godina kasnije sa velikim izmenama koje su uključivale iznova pisanje tri završna čina.

Šarl-Antoan L Klerk de la Brier je bio libretista opere u obe verzije, a drugu, iz 1744. godine, Ramo je lično usmeravao u pravcu veće jasnoće, realističnosti i dramske kohezije. Naime, originalna verzija iz 1739. i pored odličnih pevača i dvadeset šest izvođenja nije bila posebno uspešna. Kritikovana je zbog apsurdnog zapleta i zloupotrebe natprirodnih elemenata, poput onog da glavni junak Dardan zaspe pored strašnog čudovišta kojeg treba da pobedi. Druga verzija je ipak morala da sačeka izvođenje iz 1760. godine kako bi opera doživela konačni uspeh. Savremenici su tada prepoznali Dardana kao Ramoovo remek-delo, te se ono na reprotaru pariske Opere zadržalo do 1771. godine. Iako je do danas originalna verzija iz 1739. češće izvođena i snimana, od skora - tačnije od 2013. godine - prisutna je i druga verzija opere. U pitanju je zapis živog izvođenja ansambla Pigmalion pod rukovodstvom Rafaela Pišona u Kraljevskoj operi u Versaju, kada je izvedena moderna redakcija verzije Dardana iz 1744. godine, koju ćemo i predstaviti u večerašnjoj emisiji.

Urednica Ksenija Stevanović