Muzej zvuka – Mozarapsko crkveno pevanje

Možete pratiti snimak sa koncerta održanog 10. septembra ove godine u kolegijatu Svetog Krsta i Svetog Vartolomeja u Vroclavu, kada je u okviru festivala Vratislavija Kantans nastupio ansambl Organum izvodeći napeve mozarapskog crkvenog pojanja.

Jedna od najrasprostranjenijih i najuticajnijih bogoslužbenih praksi u ranohrišćanskim zajednicama u zapadnoj Evropi bilo je takozovano „mozarapsko pevanje", koje je tokom srednjeg veka bilo negovano na Iberijskom poluostrvu. Repertoar mozarapskog pevanja pripada obredu koji su praktikovali španski hrišćani pod muslimanskom vlašću, iako su sami napevi nastali pre osvajanja Španije 711. godine. Zato se ovo pevanje nekada naziva i „vizigotskim" ili „hispanskim", mada se naučnici slažu da ni ovi nazivi nisu u potpunosti adekvatni. Najraniji sačuvani pismeni zapisi o ovom obredu potiču iz pera Isidora Seviljskog, iz 636. godine, gde je on opisao tadašnju misnu, bogoslužbenu praksu. Ono što je posebno važno jeste da se ovakav obred nije samo izvodio u Španiji, već kako Isidor navodi, „i u Galiji", odnosno južnoj Francuskoj, čime je mozarapski obred došao u direktan kontakt sa tamošnjom ranohrišćanskom praksom. Muzički, danas je teško rekonstruisati zvuk ovog pevanja, jer su sačuvani napevi uglavnom zapisani neumama koje pokazuju konturu melodije, ali ne tačne visine ili intervale. Samo nekoliko izvora sadrži zapise koji danas mogu sa sigurnošću da se transkribuju. Na osnovu ovih podataka, istraživači su zaključili da je mozarapsko pevanje imalo više sličnosti sa ambrozijanskim i galikanskim nego sa rimskim obredom. Ipak, kao i u rimskom, u mozarapskom pevanju je praktikovano antifono i responzorijalno izvođenje napeva koji su mogli biti silabični, neumatski, odnosno sa samo nekoliko nota po slogu, ili izrazito melizmatični.

Donekle paradoksalno, mozarapsko pevanje je u Španiji preživelo vizigotsku i Mavarsku invaziju, ali nije hrišćansku Rekonkvistu. Naime, rimski obred je na teritoriju Španije ušao preko Katalonije, još u 8. veku, da bi 1071. godine bio prihvaćen i u Aragonu. Hrišćanski prelati na teritorijama koje su ponovo osvojene, isključivo su izvodili obrede po gregorijanskom ritualu, te se mozarapsko pevanje svelo na samo nekoliko crkva u Toledu, kojima je bilo dozvoljeno da neguju tradicionalni obred. Ipak, ovo pevanje je vremenom toliko poprimilo obrise gregorijanike, da danas ne poseduje nikakvu sličnost sa svojim izvornim vidom.

Urednica emisije: Ivana Neimarević



broj komentara 0 pošalji komentar